Karin Karakaşlı

Rağmen Koğuşu

Esaslı kitaplar, tıpkı hayatınızda iz bırakacak insanlar gibi en doğru zamanda, adına tesadüf denen tılsımla çıkar karşınıza. Aslında içinizdeki çığlıktır çağıran onları. Kendi boşluğunda yankılanıp dururken çığlık, canhıraş bir hamleyle dermanı olacak yüreği onikiden vurmuştur o anda.
            Benim bu aralar Sevgi Soysal’ı okuyuşum da o hesap... Daha ziyade o, benim kendimden bile özenle sakladığım ve günlük hayatı, deli yaftası yemeden tamamlama gayretiyle en derinlerime hapsettiğim sessiz çığlığı duyup da koşmuş gelmiş sanki yanıma. Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu adıyla derlenen tutukevi anılarında 12 Mart döneminin buhranıyla hesaplaşırken sudan sebeplerle atıldığı koğuştan unutulmaz insan tiplemeleri aktarıyor bir yandan da.  Her insanda ve en çok da kendinde gördüğü o insanlığın tüm hallerini nüktedan ve sahici üslubuyla önümüze seriveriyor. Bir bakmışım, ben de kendi önüme serilivermişim.
Dış dünyanın devasa bir mapsuhaneye dönüştüğü zamanlar vardır. Sığışamam, sevilişi başka türlü tariflendirilmiş memleketime. O herkesi yutuveren koca İstanbul bile kullanılmaktan aşınmış, tutanın elinde kalan bir tiyato dekoruna dönüşür. Sanki bir yokuştan inersem sonu gelecek gibidir şehrin. Kalakalırım.
            En yakınlarının uzaklaştığı, mevsimlerden bağımsız üşüdüğüm böyle zamanlarda Sevgi Soysal’ın ölmüş olduğuna kimseler inandıramaz beni. Sevgili ölülerim nice yaşayandan daha kanlı canlı ve daha yakındır bana. Er tutukluluk diye bir uygulamayla hizaya sokulmaya çalışıldıkları günlerde, kendi varoluş formülünü paylaşır Sevgi Soysal muzip bir çocuk gibi: “Oldum olası, kurallar içinde yaşamaya zorlandığım zaman, uymak zorunda bırakıldığım kurallardan daha katısını kendim koyarım. Bu bana, dıştan gelen baskıyı kendi coğrafyam içinde tesirsiz bıraktığım duygusu verir. Tutukevinde de öyle yapıyorum. Erken kalkmamız mı isteniyor? Ben daha erken kalkıyorum. Sayım düzeni mi var? Ben ondan daha çok disiplin isteyen bir jimnastik şartı koyuyorum... Benim seçtiğim tutukluluk, yine de özgürlük demektir. Ötekini ortadan kaldırmayan, ama benim düşünceme göre ötekini içeren bir özgürlük.”
            “Bazı yardımlar, zorluklardan acıtıcıdır” der sonra ve kendisine, bu ülkeye haksızlığı, insafsızlığı reva görenlerin görece yakınlama çabalarını reddederken gururu öğretir en alçakgönüllü ama bir o kadar da kararlı haliyle.
Sonra en müthiş işi becerir. Ölüme, kana, işkenceye, yitişe ayarlı bu yeri umuda dönüştürür. Yaşamı kutsar acıların içinden. O yüzden onu koydukları bu yerin ismi Rağmen Koğuşu’dur benim nezdimde. Sevgi Soysal, orada her şeye rağmen hakkını vere vere yaşamayı seçer. Hayatın en zor müfredatını... Dışarısı hapishaneyken, içerdeki o herkesten daha özgürdür. “Belirleyici olan, aslolan ölüm değil, hayattır. Bizim koğuş da geçmiş ve yakın ölümlerin acılı noktasına bir virgül ekleyip sürdürüyor yaşamı” diyebilir çünkü. Rağmen Koğuşu’nun kapı zincirleri anlamsızlıklarında şıngırdar. Üzerine kapanabilecekleri bir insan değildir Sevgi...
            Ölüm bir kez de hastalık suretiyle kapısına dayandığında Sevgi Soysal tıpkı o Rağmen Koğuşu’ndaki gibi hayatın tanımını yapacağı bir hesaplaşmayla çıkar işin içinden. “Eğer ölüm varsa, daha güzel bir hayatın, daha uygar insanların, daha insanca kuracakları bir hayatın gereği için var. Yoksa, ölüm, insanlar arasındaki kavgayı, bir insan ömrü içinde aşamadıkları sevgisizliği, çirkinliği daha kötü bir dünyaya akatarmak isteyenler için değildir.” Bugün Sevgi Soysal’ın ölümünden sonraki Türkiye daha güzel bir hayatın ülkesi midir diye bir düşünce vınlar beynimin içinden. Cevap vermem de o kadının gözlerini okşarım bir fotoğaftan. O beni anlar...